Σκιές - Εισαγωγή

Όταν η νύχτα ρίχνει το βαθύ σκοτεινό της πέπλο στον κόσμο μας, τότε κάθε ψυχή που αποζητά να τελειώσει μια ακόμη ταλαίπωρη ημέρα, παραδίδεται σε ένα χαλαρωτικό ύπνο. Όλες εκείνες τις ώρες όμως, που ο νους μας ταξιδεύει σε ονειρικούς αλλόκοσμους, το σώμα μας παραμένει ακίνητο και ευάλωτο, λεία εύκολη και ποθητή για μια σειρά από εχθρούς, που μερικές φορές μοιάζουν να ξεμυτούν από την πλευρά του αοράτου…

Όταν μια τέτοια επίθεση συμβαίνει, η ψυχή, διαισθανόμενη την απειλή, ξυπνά τρομαγμένη νοιώθοντας ένα μεγάλο βάρος στο στήθος, σαν κάτι ισχυρό να έχει θρονιάσει εκεί. Το σώμα στο μεταξύ συνεχίζει να παραμένει παγιδευμένο στην ακινησία του ύπνου, ενώ το στόμα ανοίγει στην προσπάθεια του να απελευθερώσει μία κραυγή αγωνίας, αν και αργεί να βγει, καθώς το μούδιασμα είναι δυνατό καθ διατηρείται για αρκετό ακόμη χρόνο. Δύσπνοια, παράλυση, πανικός… αυτά είναι μερικά από τα αισθήματα που καταλαμβάνουν τον άνθρωπο εκείνες τις λίγες στιγμές, όταν μια ανεξήγητη πίεση στο στήθος γίνεται αντιληπτή μαζί με αλλόκοτους ήχους, σαν καμπανάκι. Το πάζλ του τρόμου συμπληρώνεται, καθώς με την άκρη του ματιού θα δει κανείς μια σκιά να κρύβεται βιαστικά ανάμεσα στα έπιπλα του δωματίου. Μερικές φορές πάλι, η σκιά εκείνη μπορεί να στέκει παγερή και σιωπηλή στην άκρη του κρεβατιού και με το απροσδιόριστο βλέμμα της να μαγνητίζει με έναν απαράμιλλο φόβο την ψυχή του δύστυχου θύματος. Η επίθεση αυτή θα τελειώσει απότομα, όπως απότομα άρχισε. Ο άνθρωπος τρομαγμένος θα ανάψει τα φώτα για να σβήσει τη σκιά, να διώξει την παράξενη μυρωδιά που οσμίστηκε στο χώρο και να ξεχάσει τους αλλόκοτους εφιάλτες που τον ξύπνησαν. Πίσω από αυτή την έσχατη προσπάθεια εκλογίκευσης του συμβάντος όμως, μια αναπάντητη απορία παραμένει ζωντανή: ήταν όλα ένα όνειρο;

Σημείωση: Τα άρθρα του Γιώργου Ιωαννίδη που βρίσκονται στην κατηγορία "Σκιές" αποτελούν μια ενότητα με ξεχωριστά αριθμημένα κεφάλαια. Για να κατανοήσει ο αναγνώστης το πνεύμα του συγγραφέα θα πρέπει να τα διαβάσει με τη σειρά που αριθμούνται στον τίτλο.

15 - Τρεις εναλλακτικές ερμηνείες

Μέχρι στιγμής είπαμε πως οι Σκιεροί είναι μαύρες, αόρατες μάζες που βαδίζουν ανάμεσα μας. Υπάρχουν όμως και ορισμένες ακόμη ερμηνείες. Κάποιοι πιστεύουν, για παράδειγμα, πως πρόκειται για ένα καθαρά αστικό φαινόμενο. Ερμηνεύονται δηλαδή ως παραδιανοητικές οντότητες (paramental entities), τη φύση των οποίων έχω αναλύσει σε άρθρα μου σχετικά με τον Αστικό Σαμανισμό, στο περιοδικό mystery. Άλλες θεωρίες εξηγούν το όλο φαινόμενο ως οπτική παραίσθηση και αυτό διότι οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται τους Σκιερούς με την άκρη του ματιού τους. Η περιφερειακή όραση όμως δεν προσφέρει ικανοποιητικό αριθμό πληροφοριών στον εγκέφαλο, και μάλιστα σε συνθήκες με χαμηλό φωτισμό η ψυχολογία του ατόμου συμπληρώνει τα οπτικά κενά με γνώριμα χαρακτηριστικά. Πρόκειται για ένα απλό φαινόμενο gestalt, που στους κύκλους των οπτικών ονομάζεται παρειδωλία (pareidolia). Μια διαφορετική ερμηνεία τώρα ερμηνεύει τους Σκιερούς ως οπτικές ψευδαισθήσεις. Η εν λόγω θεωρία στηρίζεται στα αποτελέσματα εργαστηριακών πειραμάτων που έδειξαν πως υπό τις κατάλληλες συνθήκες τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία μπορούν να επηρεάσουν το μετωπιαίο λοβό, προξενώντας έτσι εμπειρίες ανάλογες με αυτές όπου πρωταγωνιστούν οι Σκιεροί. Είμαι βέβαιος πως μεγάλο ποσοστό εμπειριών με Σκιερούς μπορεί να εξηγηθεί βάση των δύο παραπάνω θεωριών. Τι συμβαίνει όμως με τις δυσεξήγητες;

14 - Τί θέλουν από εμάς;

Εν τέλει τι είναι αυτά τα πλάσματα και τι θέλουν από εμάς; Φαινομενικά τίποτα! Κινούνται ανάμεσα μας και, όπως όλα δείχνουν, είναι απλώς περίεργα για το είδος μας. Ποτέ δεν προσπάθησαν να επικοινωνήσουν μαζί μας, όπως κάνουν μερικές φορές τα φαντάσματα. Ποτέ δεν έχει αναφερθεί κάποια δυσάρεστη επαφή μαζί τους. Βέβαια, υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όπου το άτομο τρόμαξε από την παρουσία ενός Σκιερού -θυμάμαι χαρακτηριστικά την εμπειρία μιας κοπέλας που μου διηγήθηκε πόσο φοβήθηκε όταν είδε ξαφνικά μέσα στο αυτοκίνητο της έναν Σκιερό να κάθεται δίπλα της και να την περιεργάζεται με το ανέκφραστο βλέμμα του- ή κάποιες άλλες όπου το πλάσμα φαινόταν να ακολουθεί το μάρτυρα που έτρεχε φοβισμένος για να απομακρυνθεί όσο το δυνατόν περισσότερο. Ποτέ όμως δεν έχει καταγραφεί κάποια πραγματική επίθεση ή κάποια που να παραπέμπει σε ψυχικό βαμπιρισμό απ’ την πλευρά του Σκιερού. Ορισμένες φορές πάλι ο μάρτυρας μπορεί να αναφέρει πως ένοιωσε απότομη αλλαγή στη θερμοκρασία του σώματος του ή ότι παρατήρησε αργότερα κάποιο μώλωπα ή κάποιο μικρό γδάρσιμο. Σχεδόν πάντα όμως ο μικροτραυματισμός προκαλείται από τις πανικόβλητες κινήσεις του ίσιου του μάρτυρα και όχι από κάποια βίαιη συμπεριφορά του Σκιερού, ενώ η αυξομείωση της θερμοκρασίας είναι μια καθαρά υποκειμενική αίσθηση που οφείλεται στο άγχος που προξενεί η εμπειρία.

13 - Οι 4 Κατηγορίες της Σκιάς

Μέχρι σήμερα είναι γνωστό πως υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις κατηγορίες που αφορούν το φαινόμενο της Σκιάς: η Μόρα ή αλλιώς Βραχνάς, το μαύρο εκείνο πλάσμα που κάθεται απειλητικά στο στήθος μας ενώ κοιμόμαστε, η Σκιά που στέκεται στην άκρη του κρεβατιού, η Έρπουσα Σκιά, τα χαρακτηριστικά της οποίας αναλύει αναλυτικά ο Γιώργος Μπαλανός στο βιβλίο του Κάτι που Έρπει σαν Σκιά (2000), και τέλος οι Σκιεροί, τα μαύρα πλάσματα- παρατηρητές που κινούνται ανάμεσα μας αθόρυβα, σαν κλέφτες. Όπως συμβαίνει και με τη Μόρα, οι Σκιεροί γίνονται αρκετά συχνά αισθητοί. Το πλάσμα που είχα δει εγώ μοιάζει κάπως με τη μαύρη οντότητα που εμφανίζεται στην ταινία Spirited Away (2001). Ορισμένοι όμως έχουν διακρίνει στους Σκιερούς πορφυρά μάτια, ακόμη και χέρια, μακριά λεπτά χέρια που είναι σχεδόν κολλημένα στο σώμα τους. Άλλοι πάλι λένε πως φοράνε κάτι σαν καπέλα: όμως ανάλογα περιστατικά είναι ελάχιστα.

12 - Γιατί είναι μαύρα

Προσωπικά πιστεύω ότι πλάσματα όπως οι Σκιεροί γίνονται αντιληπτά μ’ αυτή τη μορφή όχι γιατί αυτή ακριβώς είναι η φύση τους, αλλά διότι έτσι φιλτράρεται το οπτικό ερέθισμα από τις ανθρώπινες αντιληπτικές ικανότητες. Στο σημείο αυτό ο ψυχολογικός παράγοντας παίζει σημαντικό ρόλο. Έχω παρατηρήσει δηλαδή πως, όταν η διάθεση ενός ατόμου είναι αρνητική, όταν το ίδιο είναι θλιμμένο ή αγχωμένο, τείνει να προσδίδει στις αλλοκοσμικές οντότητες που συναντά δυσάρεστη όψη και να ερμηνεύει ως κακές τις προθέσεις τους. Κάτι ανάλογο άλλωστε συμβαίνει και στην κλασσική ψυχοπαθολογία της σχιζοφρένειας, όπου το αρνητικό παραλήρημα ενός ψυχωτικού δείχνει πως το ασυνείδητο του ατόμου είναι φορτωμένο με αρνητικές σκέψεις, βιώματα και συναισθήματα που έχουν κατακλύσει το μισοδιαλυμένο του Εγώ. Ή για να το πω πιο απλά: όταν κάποιος βρίσκεται στις μαύρες του, όλα γύρω του είναι μαύρα! Ας επιστρέψουμε όμως στο θέμα των Σκιερών…

11 - Ζουν ανάμεσά μας

Η αίσθηση που μου άφησε η εμπειρία αυτή δεν ήταν δυσάρεστη. Τρομαχτική ασφαλώς αλλά όχι αρνητική! Από συζητήσεις μου με αλαφροΐσκιωτους έχω μάθει πως πλάσματα σαν και αυτό που είδα υπάρχουν πολλά. Σχεδόν ποτέ δεν έχουν μάτια, βαδίζουν παράλληλα με τους τοίχους ή συνήθως στέκονται έξω από τα παράθυρα και παρακολουθούν τις καθημερινές κινήσεις των ανθρώπων. Τα μαύρα αυτά πλάσματα, τα οποία αποκαλώ Σκιερούς (στην αγγλική βιβλιογραφία αναφέρονται ως Shadow People ή Shadow Folks), βρίσκονται σε μια κατάσταση ύπαρξης παράλληλη με τη δική μας, γι’ αυτό και είναι αδύνατο να γίνουν αντιληπτά από τους περισσότερους ανθρώπους. Μερικές φορές όμως το πέπλο πέφτει και η κίνηση τους μπορεί να γίνει αισθητή. Είναι άραγε μαύρα και δίχως κανένα χαρακτηριστικό, όπως το πλάσμα που εμφανίστηκε σ’ εμένα εκείνο το απόγευμα, ή μήπως κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να έχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της αληθινής τους μορφής; Μέχρι στιγμής δεν έχουν βρεθεί έγκυρες απαντήσεις…

10 - Σκιεροί: τα μαύρα, αόρατα πλάσματα που ζουν ανάμεσά μας

Επιτρέψτε μου να σας εξομολογηθώ μια σχετικά πρόσφατη δική μου εμπειρία: Ενώ βρισκόμουν σε κατάσταση διαλογισμού, όπως κάνω συνήθως τα απογεύματα, και, αφού είχα σχεδόν ολοκληρώσει τις διεργασίες της ημέρας, ένοιωσα μια ξένη παρουσία να μπαίνει από την ανοιχτή μπαλκονόπορτα. Στη συνέχεια, και καθώς η αίσθηση αυτή μεγάλωνε, άρχισα να “βλέπω”, δίχως να έχω τα μάτια μου ανοιχτά, το χώρο που βρίσκεται ακριβώς μπροστά μου. Η λέξη βλέπω ίσως να μην είναι ταιριαστή, καθώς περισσότερο είχα την αίσθηση των πραγμάτων γύρω μου και έβλεπα μονάχα το μαύρο περίβλημα των αντικειμένων που με περιέβαλλαν. Γεγονός είναι πάντως πως στο διαισθητικό μου οπτικό πεδίο εμφανίστηκε μία οντότητα που βάδιζε. Ήταν ένα παράξενο μαύρο πλάσμα, με ενιαίο κατά κάποιο τρόπο σώμα, στο οποίο όμως δεν μπορούσα να διακρίνω αν υπήρχαν ρούχα, χέρια, πρόσωπο ή χρώμα. Ήταν απλώς μια μαύρη μάζα, κοντή σχετικά, που βάδιζε, ή, πιο σωστά, έρεε στο χώρο, κατευθυνόμενη στην πολυθρόνα που βρισκόταν μπροστά μου. Εγώ, ενώ παρέμενα ακίνητος, έβλεπα το σκιερό πλάσμα να στέκεται μπροστά στην πολυθρόνα και να περιεργάζεται τα βιβλία που βρίσκονταν εκεί. Έπειτα στράφηκε προς εμένα, με πλησίασε, και έφερε το μαύρο πρόσωπο του μπροστά στο δικό μου σχεδόν σε απόσταση αναπνοής. Δεν είχε μάτια ή άλλα ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά. Ήταν απλώς μία κινούμενη σκιά, καμπουριαστή θα μπορούσε να πει κανείς, που με κοιτούσε όλο περιέργεια, καθώς εγώ παρέμενα παγωμένος από το φόβο αλλά σωματικά ατάραχος. Κάποια στιγμή, το σκιερό πλάσμα στράφηκε προς τα έξω και, δίχως να προκαλέσει κανένα θόρυβο, έφυγε…

09 - Τρόποι Άμυνας

Άραγε μπορεί η ψυχιατρική να ερμηνεύσει τα φαινόμενα του παραδόξου ή μήπως απλώς τους προσφέρει καινούρια ονόματα δημιουργώντας έτσι ψευδές κλίμα ασφάλειας και ελέγχου απέναντι στις περίεργες δυνάμεις του αόρατου κόσμου; Το ερώτημα αυτό με στοιχειώνει από την εποχή ακόμη που εργαζόμουν ως ψυχοθεραπευτής! Μέχρι σήμερα δεν έχω βρει ικανοποιητική απάντηση. Άλλωστε το φαινόμενο της Σκιάς που κάθεται στην άκρη του κρεβατιού αποτελεί για τους περισσότερους μια παραφυσική πραγματικότητα. Εφιαλτική ναι, όχι απαραίτητα όμως και ψυχιατρική. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει την ερμηνεία που του ταιριάζει. Αυτό που μετράει, για μένα προσωπικά, είναι ο καθένας από εσάς που αντικρίζει μια από αυτές τις παγερές Σκιές να μπορεί να αντιληφθεί το μήνυμα που μεταφέρουν. Αν πάλι φοβάστε τόσο, μπορείτε εκτελέσετε ένα προστατευτικό μαγικό τυπικό (π. χ το κατώτερο αφοριστικό τυπικό της πεντάκτινου της Χρυσής Αυγής) λίγο πριν κοιμηθείτε ή να απλώσετε λίγο κάρβουνο κάτω από το κρεβάτι σας, καθώς τα αποστελλόμενα ψυχικά ρευστά, αντί να διαπεράσουν το αστρικό σας σώμα, θα μαγνητιστούν από τον άνθρακα επιτρέποντας σας να κοιμηθείτε ελεύθερα. Και αν αυτοί οι παραδοσιακοί τρόποι δεν αρκούν… δοκιμάστε την παρέα μια τρίχρωμης γάτας. Ίσως να μην μπορεί να διώξει τη Σκιά, η μαγική ευαισθησία όμως θα σας βοηθήσει να εντοπίσετε έγκαιρα το νυχτερινό, απρόσκλητο επισκέπτη.

08 - Ναρκοληψία, η ψυχιατρική ερμηνεία της Σκιάς

Εκτός από τις παραπάνω ερμηνείες, αυτή που κυριαρχεί στους κόλπους των ερευνητών είναι ασφαλώς η ψυχιατρική εξήγηση. Συγκεκριμένα, το φαινόμενο της Σκιάς που κάθεται στην άκρη του κρεβατιού παραπέμπει σε μια ιδιαίτερη διαταραχή του ύπνου, τη Ναρκοληψία. Πρόκειται για μια ασυνήθιστη κατάσταση κατά την οποία το άτομο έχει επαναλαμβανόμενες ακαταμάχητες προσβολές ύπνου σε συνδυασμό με καταπληξία και υπναγωγικές ή υπνοπομπικές ψευδαισθήσεις. Η καταπληξία είναι η αιφνίδια, αλλά αναστρέψιμη, αμφοτερόπλευρη απώλεια του μυϊκού τόνου που διαρκεί δευτερόλεπτα έως λεπτά (μπορεί όμως να φτάσει -σπάνια- και τη μισή ώρα) και συνήθως εμφανίζεται σαν αντίδραση σε έντονα συναισθήματα όπως θυμό, γέλιο ή έκπληξη. Οι στατιστικές έρευνες δείχνουν πως το 30 με 50% των ανθρώπων στους οποίους έχει διαγνωστεί Ναρκοληψία βιώνουν συμπτώματα καταπληξίας στο μεταβατικό στάδιο μεταξύ ύπνου και εγρήγορσης, ενώ το 20 με 40% βιώνουν και ψευδαισθήσεις στο ίδιο διάστημα. Οι ψευδαισθήσεις είναι οπτικές, ακουστικές, κιναισθητικές και διαρκούν δευτερόλεπτα ή λίγα λεπτά. Η πηγή τους φυσικά είναι τα ίδια τα όνειρα, στοιχεία που “ξέφυγαν” από τη φάση του ύπνου και αναμίχτηκαν με τις οπτικές πληροφορίες από το εξωτερικό περιβάλλον. Πρόκειται δηλαδή για εικόνες μέσα στο μυαλό και όχι για υλικά αντικείμενα. Σύμφωνα πάντα με τους ψυχιάτρους, που ακολουθούν πιστά το “ευαγγέλιο” του DSM-IV, η Ναρκοληψία γίνεται αισθητή από την εφηβεία, αν και συχνά αρχίζει στην παιδική ηλικία. Στην αιτιολογία επισημαίνεται ότι σημαντικό ρόλο παίζει η κληρονομικότητα, ενώ η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει διεγερτικά, όπως η μεθυλφαινιδάτη, αλλά και τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά.

07 - Βρικόλακες, Άγγελοι & Εξωγηίνοι

Διαφορετικές ερμηνείες για τη Σκιά παραπέμπουν σε υλοποίηση του αστρικού σώματος ενός ψυχικού βρικόλακα. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα σπάνιο, καθώς απαιτείται ισχυρή θέληση για να επιτευχθεί. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι αδύνατο. Στους κύκλους των πρανικών βρικολάκων είναι γνωστές οι ιστορίες εκείνες όπου κατά τη νυχτερινή “επίσκεψη” το αστρικό διπλό υλοποιείται κοντά στο “θήραμα”, για λόγους που ακόμα δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε. Φυσικά δεν λείπουν και περισσότερο φωτεινές παρουσίες. Πριν από μερικούς μήνες, μια αναγνώστρια του περιοδικού μου εξομολογήθηκε πως σε μικρή ηλικία, ξυπνώντας, αντίκρισε μια λαμπερή μορφή να κάθεται στην άκρη του κρεβατιού της. Ένας άγγελος ίσως ή ακόμη και η Παναγία. Οι εμφανίσεις της Παρθένου είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στον ελληνικό χώρο, σε αντίθεση μάλλον με τις αγγλοσαξονικές χώρες, όπου οι νυχτερινοί επισκέπτες προέρχονται περισσότερο από τα αγγελικά πεδία. Η διαφορά έγκειται αποκλειστικά σε πολιτισμικά ζητήματα… Φυσικά, ανάμεσα σε όλα αυτά υπάρχουν και οι περιπτώσεις όπου μια εξωγήινη μορφή εμφανίζεται απειλητικά στο μέσο της νύχτας. Η εμφάνιση αυτή προλογίζει μια δραματική εμπειρία της απαγωγής, συνήθως όμως προκύπτει λόγω του μετατραυματικού στρες που δημιουργήθηκε έπειτα από αλλεπάλληλες απαγωγές! Έτσι το άτομο βιώνει, συνήθως σε επίπεδο παραισθήσεων, διαρκείς μνημονικές επαναλήψεις από την τραυματική εμπειρία της απαγωγής, αντικρίζοντας παντού τα απόκοσμα πρόσωπα των εξωγήινων.

06 - Η επίσκεψη της Μόρας

Περιστατικά όπως τα παραπάνω καταγράφονται κατά εκατοντάδες από όλες τις γωνιές του κόσμου. Ίσως και εσύ που διαβάζεις τώρα δα αυτό το άρθρο να έχεις βιώσει μια αντίστοιχη εμπειρία, όπου ξυπνώντας ήρθες πρόσωπο με πρόσωπο με μια σιωπηλή σκιά να κάθεται στην άκρη του κρεβατιού σου, ρίχνοντας το ακαθόριστο βλέμμα της επάνω σου, σαν ένας απόκοσμος παρατηρητής, ένας φύλακας ή, ακόμα χειρότερα, ένας δαιμονικός εισβολέας. Καταρχήν θα πρέπει να ξεκαθαρίσω πως το φαινόμενο αυτό δεν αφορά της απειλητική Μόρα, εκείνη την οντότητα που κάθεται πάνω από τον παράλυτο κοιμισμένο, πιέζοντας του το στήθος. Ασφαλώς τα φαινόμενα μοιάζουν, δεν είναι όμως ίδια. Η διαφορά που χαρακτηρίζει τις επισκέψεις της Μόρας είναι η πίεση στο στήθος και η αδυναμία κίνησης που παρατηρείται για κάποιο διάστημα στους μυς.

Τόσο όμως στην περίπτωση της Μόρας όσο και της Σκιάς στην άκρη του κρεβατιού, οι ερμηνείες που έχουν δοθεί είναι πανομοιότυπες… τουλάχιστον όσον αφορά το παραφυσικό κομμάτι. Η Σκιά αυτή λοιπόν μπορεί να είναι η φιγούρα ενός πνεύματος που υλοποιημένο ως ένα επίπεδο στέκει κοντά στο άτομο με σκοπό να μεταφέρει κάποιο μήνυμα. Οι περισσότεροι μάλλον θα συγχέετε εικόνες τρομακτικές με το όλο φαινόμενο, εικόνες από γνωστές κινηματογραφικές επιτυχίες, όπως αυτή του Ju-On (2000) του Takashi Shimizu. Στην πραγματικότητα όμως, τα περισσότερα -αν όχι όλα- τα στοιχειώματα που έχουν κατά καιρούς καταγραφεί από μελετητές αποκλείουν εφιαλτικές ιστορίες σαν αυτές του Ju-On ή του The Ring (2002)! Η 6η Αίσθηση (1999) του M. Night Shyamalan περιγράφει καλύτερα τον κόσμο των πνευμάτων από ό, τι οι ιαπωνικές εκδοχές! Αλλά ας επιστρέψουμε στη Σκιά που κάθεται στην άκρη του κρεβατιού…